Virus là gì?

Virus (vi rút) là gì? Những đặc điểm của vi rút và những tác động của virus đến cuộc sống con người.

Virus là gì?

Virus là gì (vi-rút) là một loài sinh vật cực kỳ nhỏ bé, có thể xâm nhập vào một cá thể khác và nhân bản bản thân vi rút lên một số lượng lớn và truyền nhiễm sang các cá thể khác, có tính chất lây lan trong 1 cộng đồng qua các con đường truyền nhiễm nhất định.

virus là gì
virus là gì

Nói đến virus thì sẽ có người nghĩ đến virus sinh học và cũng có người nghĩ đến virus máy tính, căn bản là các virus đều có tính chất lây lan, nhưng virus mà chúng ta đang đề cập ở đây đó là virus trong sinh học.

Sơ lược về virus

Virus ( tên gọi tiếng việt là vi rút) là một loài sinh vật không có cấu tạo tế bào mang các nucleic acid, không có tính cảm tính, không trao đổi chất, không di chuyển và không có khả năng tăng trưởng về kích thước, nhưng có khả năng nhân lên về số lượng cá thể tương tự khi sống trong 1 sinh vật khác thích hợp.

Virus có thể xâm nhập và truyền nhiễm vào tất cả các dạng sinh vật như vi khuẩn, vi sinh vật, thực vật, động vật và đặc biệt là con người.

Cấu tạo của virus

Virus có cấu tạo cơ thể từ 2 hoặc 3 bộ phận tùy theo từng loại virus.

cấu tạo của virus
cấu tạo của virus
  • Phần vật chất di truyền, đây là phần mang các đặc điểm di truyền của virus khi xâm nhập vào các cơ thể mới. Nó được tạo ra từ DNA hoặc RNA.
  • Phần vỏ protein, có chức năng bảo vệ phần vật chất di truyền, nó giống như nuôi dưỡng phần vật chất duy truyền khi ở ngoài môi trường và mới xâm nhập vào cơ thể mới.
  • Lớp vỏ lipid bao bọc ngoài lớp protein, bảo vệ lớp protein khi ở ngoài tế bào, phần này chỉ có ở một số loại virus nhất định.

Đặc điểm sinh học

Virus có kích thước rất nhỏ bé, chỉ từ 20nm đến 200nm, không thể nhìn được dưới kính hiển vi.

Hình dạng của virus có nhiều thể loại như xoắn ốc, 12 mặt đều, kéo dài hoặc một số loại có cấu trúc phức tạp khác.

Virus là loài sống ký sinh bắt buộc, nếu không chúng sẽ chết ở ngoài môi trường trong 1 thời gian nhất định.

Không có cấu tạo tế bào, không thể tăng kích thước, không tự di chuyển, không tự phát triển và phân chia, bị vô hiệu hoá khi ở ngoài vật thể chủ.

Cơ chế lây nhiễm của virus

Virus không thể tự nhân bản phân chia nếu không có vật thể chủ. Vì vậy, để có thể sống và nhân bản thì virus bắt buộc phải sống trong vật thể chủ.

cơ chế lây bệnh của virus corona
cơ chế lây bệnh của virus corona

Hình ảnh minh hoạ về cơ chế gây bệnh của virus. Loại virus corona

Chúng dùng cơ thể và sự trao đổi chất của vật thể chủ để có thể nhân bản lên cá thể virus tương tự chúng và lắp ráp thành cá thể virus hoàn chỉnh và lan truyền qua các vật thể chủ khác qua các con đường nhất định.

Vòng đời của virus

Mỗi loại virus có những vòng đời sống khác nhau, nhưng căn bản thì virus có 6 chu kỳ vòng đời chính:

  1. Hấp thụ vật thể chủ: virus sẽ hấp thụ những đặc điểm sinh học của vật thể chủ. Xác định được tế bào vật thể chủ nhất định để bám vào.
  2. Xâm nhập: Sau khi đã hấp thụ được vật thể chủ qua các con đường trung gian (ở đây chúng ta gọi là con đường lây nhiễm) hoặc qua các màng hợp nhất. Các màng vỏ protein có sự biến đổi giúp virus đi vào tế bào của vật thể chủ.
  3. Lột vỏ: vỏ capsid của virus được loại bỏ, giải phóng ra axit nucleic của bộ gen virus.
  4. Nhân bản: bộ gen của virus được nhân bằng một quá trình trao đổi RNA thông tin và tổng hợp protein.
  5. Hoàn thiện nhân bản: sự lắp ráp trao đổi và tổng hợp protein sẽ tạo ra những thay đổi của virus, các quá trình này sẽ giúp virus hoàn thiện giống virus gốc.
  6. Giải phóng khỏi vật thể chủ: Sau khi đã hoàn thiện thì virus sẽ tiếp tục đến các cá thể vật chủ mới theo những con đường lây nhiễm khác nhau.

Các bệnh do virus gây ra

Virus có tác động cực kỳ lớn sự phát triển và sống còn của loài người ở cả dạng cấp tính và mãn tính.

các bệnh do virus gây ra
các bệnh do virus gây ra

Trong đó có những căn bệnh lây nhiễm cực kỳ nguy hiểm ở dạng cấp tính do virus gây ra như AIDS, Ebola, Sars, cúm gia cầm và đặc biệt nhất ở thời điểm hiện tại là đại dịch Covid-19, do một chủng mới của virus Sars tiến hoá, có tên là Sars-Cov-2. Đây là một điển hình cho sự tiến hoá của virus.  Ngoài ra còn 1 số bệnh thông thường như cúm, thuỷ đậu, cảm lạnh,…

Ở dạng mãn tính có một số bệnh như viêm gan b, viêm gan c. Virus cũng được công nhận là một trong những nguyên nhân gây ung thư.

Cách phòng tránh và điều trị

Dựa vào các đặc điểm cũng như các cơ chế lan truyền của virus mà người ta có những biện pháp phòng ngừa và điều trị.

Sử dụng vắc xin

Tiêm chủng vắc-xin là cách hữu hiệu để ngăn ngừa các bệnh do virus gây nên, có thể kể đến 1 số loại như vắc xin sởi, thủy đậu, tả,…

Cơ chế hoạt động của vắc xin là tiêm các virus sống đã làm giảm khả năng gây bệnh hoặc các virus đã chết hoặc các protein kháng nguyên của virus vào cơ thể. Từ đó cơ thể tạo ra các hệ miễn dịch đối với virus.

Sử dụng thuốc kháng virus

Việc sử dụng thuốc kháng virus dùng trong quá trình điều trị người nhiễm virus. Thuốc kháng virus là những chất tương tự chất nucleoside (thành phần xây dựng DNA), chất này gây ra sự nhầm lẫn của virus và chúng gắn vào trong quá trình sinh sản, từ đó vòng đời của virus sẽ dừng lại do quá trình tạo ra DNA mới bị lỗi và dừng hoạt động, trong 1 số trường hợp thì virus kháng thuốc.

Cách ly cộng đồng

Cách ly cộng đồng là ta cách ly một vật thể bị nhiễm virus ra khỏi cộng đồng vật thể cùng loại. Từ đó ngăn cản sự giải phóng của virus ra khỏi cộng đồng vật thể. Từ đó điều trị vật thể chủ đã nhiễm virus đó mà không để bị cộng đồng bị lây nhiễm theo.

Một ví dụ cụ thể, đó là Việt Nam chúng ta đang áp dụng rất tốt các biện pháp cách ly cộng đồng ngay từ khi bùng phát đại dịch covid-19 trên toàn cầu. Vì vậy, số lượng người bị nhiễm virus corona là rất ít so với mặt bằng chung của thế giới.

Loại trừ con đường lây nhiễm

Dựa vào các đặc điểm lây truyền bệnh cùa virus mà chúng ta xử lý các con đường gây bệnh của chúng. Cụ thể là khi bệnh viện Bạch Mai bùng phát dịch bệnh Covid-19 thì Bộ Quốc Phòng đã nhanh chóng phun khử trùng để tiêu diệt các cá thể virus đang sống ngoài môi trường tự nhiên, từ đó, chúng không thể xâm nhập vào vật thể chủ mới được nữa.

Viết một bình luận

Call Now ButtonGọi Ngay!
Contact Me on Zalo